0

اگر تصمیم گیری برایتان سخت است این مقاله را بخوانید!

تصمیم‌گیری

قدرت تفکر و تصمیم­ گیری، یکی از موهبت‌های الهی است که به صورت خاص به انسان­‌ها اعطا شده و همین امر تفاوت اصلی ما با دیگر موجودات زنده را آشکار می­کند. اگرچه همه­‌ی ما قدرت تعقل و تصمیم گیری داریم اما به این معنی نیست که همواره در همه‌­ی شرایط درست تصمیم می­گیریم. مطمئنا همه­‌ی ما در گذشته،‌ تصمیم­ گیری اشتباه و پیامدهای منفی آن را تجربه کرده‌­ایم. گاهی اوقات برخی تصمیمات، جزئی و سطحی هستند و اشتباه بودن آن چندان تاثیر مخربی روی زندگی ما ندارند، اما برخی تصمیمات هم هستند که در صورت اشتباه کردن پیامدهای آن ممکن است تا آخر عمر گریبان­گیر مان شود. در نقطه­ ی مقابل اگر در شرایط مختلف درست تصمیم بگیریم، می­توانیم مسیر زندگی خود را به بهترین نحو تغییر دهیم و به صورت مقطعی یا دائمی از پیامدهای مثبت آن بهره مند شویم. تصمیم ­گیری یک مهارت است که نیاز به آگاهی­ بخشی و آموزش دارد که در این مقاله می­خواهیم به این موضوع بپردازیم.

همان طور که گفته شد برخی تصمیمات آن چنان مهم و حساس نیستند. مانند غدایی که سفارش می­دهیم یا فیلمی که برای تماشا انتخاب می­کنیم. این تصمیمات پیامدهای زودگذر و مقطعی دارند. البته منظور این نیست که اهمیتی ندارند؛ اتفاقا برای تجربه ­ی یک روز خوب بسیار موثرند اما در این مقاله می­خواهیم راجع به تصمیم ­گیری در شرایط حساس­تر که پیامدهای آن نه تنها برای زمان حال،‌ بلکه برای آینده­ ی زندگی­مان هم حساس و مهم هستند سخن بگوییم. تصمیماتی همچون رشته تحصیلی که می­خواهیم انتخاب کنیم،‌ شغل و حرفه ­ای که می­خواهیم شروع کنیم،‌ تصمیم به مهاجرت به شهر یا کشور جدید و تصمیماتی از این قبیل که در سرنوشت ما تاثیر بسزایی دارند.

تصمیم­ گیری یکی از مهم‌ترین مهارت‌های زندگی است که در آن از بین دو یا چند راه برای حل یک مسئله، بهترین و درست‌­ترین راه را انتخاب می­کنیم. این مهارت مهم،‌ هدف و مسیر زندگی ما را شکل می­دهد و آینده ما به صورت مستقیم یا غیر مستقیم تحت تاثیر آن قرار دارد. تصمیم‌گیری ممکن است براساس منطق، احساس یا ترکیبی از این دو باشد.

 

تصمیم‌­ گیری براساس احساس

در تصمیم‌گیری بر‌اساس احساس این عواطف و هیجانات هستند که نقش تعیین کننده دارند و معمولا منطق در این تصمیم ­گیری نقش چندانی بازی نمی­کند. در این نوع تصمیم­ گیری، فرد بیشتر به ندای درونی و تجربه ­های پیشین خود توجه ­می­کند.

 

 تصمیم‌­ گیری براساس منطق

در تصمیم‌گیری براساس منطق، فرد به دلیل و استدلال اتکا می­کند، همه‌ جوانب کار را می­سنجد و پیامدهای مثبت و منفی ماجرا را پیش بینی می­کند. در این نوع تصمیم­ گیری احساسات و عواطف شخص زیاد ملاک نمی­باشد و نقش چندانی ندارد.

 

تصمیم‌ ­گیری براساس ترکیبی از احساس و منطق

در این نوع تصمیم­ گیری در ابتدا از فکر و منطق استفاده می­شود و پس از آن، فرد به احساسات خود رجوع می­کند و از خود می­پرسد «آیا حس خوبی به این تصمیم دارد یا خیر؟». به خاطر بسپارید که اگر حس خوبی به یک تصمیم نداشته باشید در اجرای آن نیز چندان میلی از خود نشان نمی­دهید و معمولا آن تصمیم به سرانجام نمی­رسد. تصمیم‌­گیری براساس ترکیب احساس و منطق بهترین نوع تصمیم‌­گیری است و معمولا نتایج بهتری را به دنبال خواهد داشت.

برخی عوامل هنگام تصمیم‌­گیری باعث می‌شوند که ما نتوانیم درست و منطقی فکر کنیم و تصمیم‌­گیری صحیح و به موقعی داشته باشیم؛ از این عوامل می­توان به ترس و استرس، ارزیابی و تحلیل بیش از اندازه، اعتمادبه‌نفس پایین، شک و تردید زیاد، تنبلی و راحت‌طلبی،‌ عجول بودن،‌ کم تجربگی،‌ پرس و جو از افراد متعدد،‌ نداشتن اطلاعات کافی در آن زمینه، تعدد گزینه­ ها و راه حل­ ها و… اشاره کرد. با آگاهی و تلاش برای رفع این نقاط ضعف، میتوان بهتر و مطمئن ­تر تصمیم­گیری کرد.

 

فرایند تصمیم ­گیری شامل مراحل زیر است:

  • تشخیص دقیق صورت مسئله
  • جمع آوری اطلاعات
  • پیدا کردن گزینه‌های مناسب و موجود
  • ارزیابی گزینه‌‌های مختلف
  • انتخاب بهترین گزینه

حال می­خواهیم با توجه به فرایند بالا نحوه تصمیم­ گیری درست را بیان کنیم.

تصمیم گیری

چگونه بهتر تصمیم بگیریم؟

برای تصمیم گیری بهتر توصیه می­کنیم هشت گام زیر را مطالعه و اجرا کنید.

 

  • مشخص کنید که ضرورت و چرایی گرفتن این تصمیم چیست.

دلیل و ضرورت این تصمیم گیری را مشخص کنید. آیا خودتان شخصا باید تصمیم بگیرید یا فرد دیگری؟ دلیلی اهمیت این تصمیم چیست؟ زمانی که متوجه شوید تصمیم‌ گیری درباره موضوعی تا چه اندازه در زندگی شما و دیگران تاثیر دارد، تلاش می‌کنید تا احتمال خطا در تصمیم‌ گیری را کاهش دهید و بهترین تصمیم را اتخاذ کنید.

 

  • گزینه­‌هایی که وجود دارند را یادداشت کنید.

مطمئن باشید که تمام گزینه ها را نوشته ­اید. حال رو در روی شما تمام گزینه ­ها به صورت مکتوب قابل مشاهده هستند و می­توانید از بین آنها یکی را برگزینید.

 

  • آگاهی و اطلاعاتتان را در مورد دیگر گزینه‌­های ممکن بیشتر کنید.

گاهی تصمیم گیری کاری سخت و دشوار است و گزینه ­های محدودی داریم. اگر تعداد گزینه های شما کم است، یک دلیلش می­تواند کمبود اطلاعات در زمینه­ ی مورد نظر باشد. بنابراین با کمک گرفتن از دوستان، خانواده، همکاران، سازمان­های دولتی، موسسات تخصصی، جست و جو در اینترنت، روزنامه ­ها و مجلات، کتاب­ها و مقالات و مواردی از این قبیل می­توانید اطلاعات خود را بالا ببرید و با گزینه ­های بیشتری آشنا شوید.

 

  • گزینه‌­هایتان را بررسی کنید.

حال که گزینه­ های مختلف را یادداشت کرده ­اید نوبت به ارزیابی آنها می­رسد. برای کسب اطلاعات دقیق ­تر و بررسی هر کدام از این گزینه­ ها می­توانید مجددا به منابعی که بالاتر عنوان شد مراجعه کنید. سعی کنید تمام نکات مثبت و منفی راه‌حل‌ها را ارزیابی کنید تا بتوانید تصمیم‌گیری صحیحی داشته باشید.

 

  • گزینه‌­هایتان را اولویت‌­بندی کنید.

الان که گزینه ­هایتان را فهرست کرده ­اید بر اساس میزان اهمیت،‌ میزان چربش مزایا به معایب آن و میزان همخوانی با ارزش­های درونی­تان آنها را اولویت­ بندی کنید. سعی کنید زمان خود را صرف موضوعات فرعی و کم اهمیت نکنید و اگر گزینه ­ای ارزش وقت گذاشتن ندارد آن را حذف کنید. حال ببینید که کدام یک از گزینه های باقی مانده، اجرایی ­تر و واقع ­بینانه ­تر است؟ آنهایی که احتمال اجرایی شدنشان کم است را نیز کنار بگذارید. با این کارها گزینه­ هایتان را غربال می­کنید و انتخاب برایتان ساده ­تر خواهد شد.

 

  • کدام گزینه برای شما مناسب‌­تر است؟

اکنون بررسی کنید که از میان گزینه­ های باقی مانده، کدام یک برای شما مناسب­تر است؟ پس از بررسی راه‌ حل‌های مختلف باید بتوانید از بین آن‌ها بهترین،‌ سودآورترین، کم‌هزینه‌ترین و سریع‌ترین راه‌حل را در راستای رشد و پیشرفت خود انتخاب کنید.

 

  • شروع کنید.

وقتی گزینه نهایی انتخاب شد دیگر جای تردید و نگرانی باقی نمی­ماند و بایستی در اولین فرصت کارتان را شروع کنید و آن را به تعویق نیندازید. در این مرحله باید برنامه اجرایی مناسبی برای خود ایجاد کنید و طبق آن پیش بروید.

کمال طلبی منفی و راه رهایی از آن

 

  • اجرای تصمیم چطور پیش می رود؟

بعد از گذشت مدتی روند کار را بررسی کنید و از خود بپرسید که آیا نتایج بر اساس انتظار شما بوده است یا خیر؟ اگر تصمیم شما آنچه در نظر داشتید را برآورده نمی­سازد، فرایند تصمیم­ گیری را بازنگری کنید. بازنگری تصمیم‌ یکی از مراحل مهم تصمیم‌گیری است که معمولا به آن توجه زیادی نمی‌شود. بازنگری به شما کمک می‌کند تا کارهایی را که در پیشرفت و موفقیت­تان موثر هستند و همچنین کارهایی که مانع پیشرفتتان محسوب می­شوند شناسایی کنید.

به یاد داشته باشید که بعد از بازنگری ممکن است تصمیم­تان را تغییر دهید و این هیچ ایرادی ندارد. اما اگر هفت مورد اول را به درستی پیش ببرید و در انجام هر مرحله از خود دقت و حساسیت نشان دهید به احتمال بسیار زیاد کارتان به تغییر تصمیم نمی­کشد و تنها بعد از بازنگری و ارزیابی نتایج ممکن است بخواهید برای رفع نقاط ضعف و تقویت نقاط مثبت، اصلاحات کوچکی اعمال کنید.

 

تصمیم گیری

چند توصیه برای تصمیم گیری بهتر

علاوه بر هشت گامی که گفته شد،‌ توجه به نکات زیر نیز می­تواند در تصمیم گیری ما را یاری کند:

  • در نظر گرفتن بدترین شرایط و پیش بینی مشکلات احتمالی در روند برنامه ­ریزی برای اجرای یک تصمیم
  • کمک گرفتن از افراد با تجربه، آگاه و متخصص
  • فراموش کردن و عبرت گرفتن از اشتباهات گذشته
  • ثابت قدم بودن در اجرای تصمیم
  •  

سخن پایانی

چه بسیار افرادی که با چشم ­های بسته و بدون تفکر و تعقل در زندگی مسیری را در پیش گرفته و سپس به وضعیت نابسامانی دچار شده ­اند و چه بسیار افرادی که با مشورت درست و تصمیم گیری عاقلانه، توانسته‌اند شرایط قابل قبولی برای خود مهیا کنند. با استفاده از راهکارها و نکاتی که در این مقاله از آن یاد شد، می‌توانید تصمیم گیری درستی داشته باشید و فصل جدیدی از زندگی را برای خود آغاز کنید.

 

نویسنده: رضا قاسمی

 

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

ضبط پیام صوتی

زمان هر پیام صوتی 5 دقیقه است